Czym właściwie jest overbooking?
Overbooking to sytuacja, w której linia lotnicza sprzedaje więcej biletów niż liczba dostępnych miejsc w samolocie. Przewoźnicy zakładają bowiem, że część pasażerów nie stawi się na lot. Problem pojawia się wtedy, gdy wszyscy pasażerowie pojawią się do odprawy, a niektórym z nich odmówione zostaje wejście na pokład.
Choć praktyka overbookingu jest legalna w Unii Europejskiej, pasażerowie nie pozostają bez ochrony. Kluczowe znaczenie ma tutaj Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, które przewiduje konkretne prawa oraz ryczałtowe odszkodowanie.
Kiedy pasażerowi przysługuje odszkodowanie za overbooking?
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem polskich sądów, odszkodowanie przysługuje pasażerowi przede wszystkim wtedy, gdy:
- posiadał ważną rezerwację,
- stawił się do odprawy zgodnie z wymogami przewoźnika,
- odmówiono mu wejścia na pokład wbrew jego woli.
W praktyce oznacza to konieczność spełnienia warunków określonych w art. 3 ust. 2 Rozporządzenia 261/2004. Warto jednak pamiętać, że przepisy rozporządzenia znajdą zastosowanie do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się na terenie Państwa Członkowskiego oraz do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się w kraju trzecim i lądujących na lotnisku w Państwie Członkowskim, jeżeli przewoźnik jest przewoźnikiem wspólnotowym.
Warto jednak pamiętać, że orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej znacząco rozszerzyło ochronę pasażerów.
Wyrok TUE z 4 października 2012 r. – ważne stanowisko dla pasażerów
W sprawie German Rodriguez i inni przeciwko Air France/Iberia (C-321/11) Trybunał uznał, że pasażer może dochodzić rekompensaty także w sytuacji, gdy problem dotyczył wcześniejszego odcinka podróży objętej jedną rezerwacją.
To niezwykle istotne przy lotach łączonych.
Przykład:
Pasażer kupuje dwa lub więcej lotów w ramach jednej rezerwacji:
- Warszawa → Frankfurt,
- Frankfurt → Nowy Jork.
Jeżeli pierwszy lot zostanie opóźniony lub pasażer nie zostanie wpuszczony na pokład z powodu overbookingu, przez co utraci możliwość odbycia dalszej podróży, przewoźnik może ponosić odpowiedzialność za całość skutków takiej sytuacji.
Dla pasażera oznacza to możliwość dochodzenia nie tylko standardowego odszkodowania, ale również dalszych roszczeń.
Jakie prawa przysługują pasażerowi przy overbookingu?
Linia lotnicza ma obowiązek zapewnić pasażerowi określoną pomoc oraz wypłacić ryczałtowe odszkodowanie.
Pasażer może żądać:
- Zwrotu ceny biletu w terminie 7 dni albo zapewnienia alternatywnego lotu;
- Posiłków i napojów adekwatnych do czasu oczekiwania;
- Zakwaterowania, jeśli konieczny jest nocleg;
- Transportu między lotniskiem a miejscem zakwaterowania;
- Możliwości wykonania połączeń telefonicznych lub wysłania wiadomości;
- Wypłaty ryczałtowego odszkodowania.
Wysokość odszkodowania wynosi:
- 250 euro – dla lotów do 1500 km,
- 400 euro – dla lotów od 1500 km do 3500 km,
- 600 euro – dla lotów powyżej 3500 km.
Co istotne – w przypadku odmowy wejścia na pokład z powodu overbookingu przewoźnik co do zasady ma obowiązek wypłacić odszkodowanie ryczałtowe. Nie jest konieczne wykazywanie winy linii lotniczej.
Czy można dochodzić wyższego odszkodowania?
Tak. I właśnie tutaj szczególnie ważny jest art. 12 Rozporządzenia 261/2004.
Przepis ten przewiduje możliwość dochodzenia dalszego odszkodowania na zasadach prawa krajowego.
Oznacza to, że pasażer może żądać nie tylko ryczałtowych 250–600 euro, ale również naprawienia realnie poniesionej szkody.
Przykład praktyczny
Pasażer leciał do Nowego Jorku na koncert lub ważne wydarzenie biznesowe. Z powodu overbookingu nie został wpuszczony na pokład samolotu w europejskim porcie przesiadkowym. Alternatywny lot został zaproponowany dopiero następnego dnia, przez co podróż utraciła swój sens.
W takiej sytuacji pasażer może dochodzić:
- zwrotu kosztów biletu,
- ryczałtowego odszkodowania (np. 600 euro),
- kosztów hotelu,
- kosztów niewykorzystanych rezerwacji,
- ceny biletów na koncert lub wydarzenie,
- innych szkód pozostających w związku z działaniem przewoźnika.
Roszczenia te mogą być dochodzone na podstawie art. 12 Rozporządzenia 261/2004 w zw. z przepisami Kodeksu cywilnego.
Czy linia lotnicza zawsze musi zapłacić?
W przypadku klasycznego overbookingu odpowiedzialność przewoźnika jest bardzo szeroka.
Jeżeli pasażer stawił się prawidłowo do odprawy i mimo to odmówiono mu wejścia na pokład z uwagi na brak miejsc, przewoźnik co do zasady zobowiązany jest do wypłaty ryczałtowego odszkodowania.
W praktyce oznacza to, że linie lotnicze mają bardzo ograniczone możliwości uchylenia się od odpowiedzialności.
Jak zwiększyć szanse na skuteczne dochodzenie roszczeń?
W przypadku overbookingu warto:
- zachować kartę pokładową i potwierdzenie rezerwacji,
- zrobić zdjęcia tablic lotów lub informacji przekazanych przez przewoźnika,
- zachować rachunki za hotel, transport i posiłki,
- uzyskać pisemne potwierdzenie odmowy wejścia na pokład,
- nie podpisywać dokumentów zrzeczenia się roszczeń bez konsultacji prawnej.
W wielu przypadkach przewoźnicy odmawiają wypłaty pełnej należności albo ograniczają się wyłącznie do podstawowej rekompensaty. Tymczasem pasażerowi często przysługuje znacznie szersze odszkodowanie.
Podsumowanie
Overbooking to jedna z najczęstszych przyczyn sporów pasażerów z liniami lotniczymi. Unijne przepisy zapewniają jednak podróżnym bardzo silną ochronę.
Pasażerowi może przysługiwać:
- ryczałtowe odszkodowanie do 600 euro,
- zwrot kosztów podróży,
- zapewnienie alternatywnego transportu,
- zwrot dodatkowych kosztów i szkód poniesionych wskutek odmowy wejścia na pokład.
Co ważne, odpowiedzialność przewoźnika nie kończy się wyłącznie na standardowej rekompensacie przewidzianej w Rozporządzeniu 261/2004. W wielu przypadkach możliwe jest dochodzenie pełnego odszkodowania na podstawie prawa krajowego.
Jeżeli spotkała Państwa sytuacja overbookingu lub odmowy wejścia na pokład, warto przeanalizować sprawę pod kątem pełnego zakresu przysługujących roszczeń.
