Rozstanie w ciąży - jakich kosztów możesz żądać od ojca dziecka
Ciąża i oczekiwanie na narodziny dziecka to czas, który powinien wiązać się z poczuciem bezpieczeństwa i wsparcia. Życie pisze jednak różne scenariusze i nierzadko zdarza się, że relacja partnerów rozpada się jeszcze przed przyjściem dziecka na świat. W takiej sytuacji kobieta zostaje sama nie tylko z obciążeniem emocjonalnym, ale również z rosnącymi wydatkami finansowymi. Wielu rodziców żyje w przekonaniu, że obowiązki finansowe ojca zaczynają się dopiero po urodzeniu dziecka w postaci tradycyjnych alimentów. Jest to błędne założenie. Polskie prawo rodzinne chroni matkę dziecka pozamałżeńskiego i nakłada na biologicznego ojca obowiązek pokrycia kosztów związanych z ciążą, porodem oraz utrzymaniem matki w okresie połogu.
Co mówi przepis?
Art. 141 § 1 k.r.o.:
„Ojciec niebędący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem oraz kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Z ważnych powodów matka może żądać udziału ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące. Jeżeli wskutek ciąży lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki albo szczególne straty majątkowe, może ona żądać, ażeby ojciec pokrył odpowiednią część tych wydatków lub strat. Roszczenia powyższe przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe.”
Wydatki związane bezpośrednio z ciążą i porodem
To wszelkie koszty, które musiałaś ponieść w związku z ciążą oraz przygotowaniem do narodzin dziecka. Przepisy traktują pojęcie tzw. wyprawki bardzo szeroko. Należą do nich m.in.:
- Koszty prywatnych wizyt lekarskich, badań usg, leków czy suplementów;
- Zakup odzieży i bielizny ciążowej oraz specjalistycznych kosmetyków;
- Koszty porodu (np. prywatna opieka położnej);
- Wyprawka dla dziecka m.in.: wózek, fotelik samochodowy, łóżeczko, pościel, ubranka, pieluchy, butelki i akcesoria do pielęgnacji.
Koszty 3-miesięcznego utrzymania matki w okresie porodu
Jest to roszczenie ukierunkowane bezpośrednio na wsparcie kobiety, a nie tylko dziecka. W okresie połogu matka zazwyczaj nie jest w stanie wykonywać pracy zarobkowej. Ojciec dziecka ma obowiązek dokładania się do jej usprawiedliwionych potrzeb, do których zalicza się:
- Udział w opłatach mieszkaniowych (czynsz, media, prąd, gaz);
- Koszty wyżywienia i codziennego funkcjonowania;
- Koszty leczenia, lekarstw i ewentualnej rehabilitacji po porodzie.
Czy ojciec płaci 100% kosztów?
Przepis mówi o „przyczynianiu się w rozmiarze odpowiadającym okoliczno- ściom”. Nie oznacza to automatycznie, że ojciec dziecka ponosi w całości wskazane przez Ciebie wydatki czy też podziału 50/50. Sąd przy ustalaniu kwoty bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby matki oraz możliwości zarobkowe ojca.
Kiedy można żądać wsparcia dłużej niż przez 3 miesiące?
Ustawowy okres 3 miesięcy wsparcia dla matki może zostać przedłużony, jeżeli przemawiają za tym „ważne powody”. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, czym mogą być owe ważne powody. Są to w szczególności:
- Przedłużające się problemy zdrowotne matki lub ciężka choroba dziecka wymagająca stałej opieki;
- Konieczność osobistego sprawowania opieki nad noworodkiem w sytuacji braku innych możliwości;
- Bardzo trudna sytuacja majątkowa kobiety przed porodem lub brak środków na podstawowe utrzymanie.
Dowody to podstawa – jak przygotować się do sprawy?
Trzeba pamiętać, że sąd opiera się na wydatkach rzeczywiście poniesionych, a nie na szacunkach czy planach. Aby skutecznie dochodzić zwrotu kwot przed sądem, matka musi udokumentować każdy poniesiony wydatek.
Zwykły paragon ze sklepu nie jest wystarczającym dowodem, ponieważ nie pozwala na zindywidualizowanie nabywcy (nie ma na nim Twoich danych). Zawsze proś o fakturę imienną lub zachowuj imienne potwierdzenia przelewów z rachunku bankowego.
Procedura prawna i terminy
- Ustalenie ojcostwa: Dochodzenie roszczeń finansowych wymaga, aby mężczyzna był formalnie uznany za ojca dziecka (przed kierownikiem USC) lub by ojcostwo zostało ustalone przez sąd. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w jednym postępowaniu sądowym dochodzić jednocześnie ustalenia ojcostwa oraz kosztów związanych z ciążą i porodem.
- Dziecko urodzone martwe: Prawo do zwrotu kosztów ciąży, porodu i utrzymania przysługuje matce również wtedy, gdy dziecko urodzi się martwe (nie przysługują one natomiast w przypadku poronienia).
- Termin przedawnienia: Roszczenia matki przedawniają się z upływem 3 lat od dnia porodu. Oznacza to, że po tym terminie nie będziesz mogła dochodzić swoich roszczeń
